In 2026 kan er geen gebruik meer worden gemaakt van derogatie. Daarmee is de stikstofplaatsingsruimte uit dierlijke mest 170 kilogram per hectare. Waarom kan het laten nemen van grondmonsters toch verstandig zijn?
Met het wegvallen van de derogatie vervalt ook de verplichting voor het nemen van grondmonsters. Toch kan het verstandig zijn deze wel te laten steken. Grondmonsters bepalen nl. hoeveel fosfaat er per hectare bemest mag worden. Zijn er geen grondmonsters beschikbaar dan wordt gerekend met de hoogste norm.
Fosfaatruimte is van invloed in diverse gevallen;
Plaatsing mest
De fosfaatplaatsingsruimte bepaalt de hoeveelheid drijfmest die uitgereden mag worden. Een grondmonster kan ervoor zorgen dat er meer fosfaatplaatsingsruimte is. Tabel 1 geeft een overzicht van de fosfaatplaatsingsruimte per situatie.

Tabel 1. Fosfaatplaatsingsruimte in kg / hectare.
Fosfaatkunstmest
Als er extra fosfaatplaatsingsruimte is en deze niet volledig gevuld wordt met fosfaat uit dierlijke mest mag er fosfaatkunstmest gebruikt worden.
Boer- Boer mestafvoer
Deze regeling heeft als voorwaarde dat 75% van de fosfaatproductie op eigen grond geplaatst moet worden. Door het nemen van grondmonsters kan eerder aan deze eis voldaan worden.
Mestverwerking/VVO’s
Van het fosfaatoverschot moet soms een deel verwerkt worden, of er moeten VVO’s voor worden afgesloten. Als er door grondmonsters meer fosfaat geplaatst kan worden is het overschot minder groot en is er minder mestverwerking / zijn minder VVO’s noodzakelijk.
Verder geeft het afschaffen van derogatie ruimte voor meer bouwland. Een voorwaarde van derogatie was dat dat minstens 80% grasland moest zijn. Deze eis vervalt bij het wegvallen van derogatie. Wel is het goed om rekening te houden met de voorwaarde van gewasrotatie binnen het GLB.
